The Economist: Europa po përgatit në fshehtësi një “Plan B” për të zëvendësuar NATO-n pa SHBA-në
Një skenar që dikur dukej i paimagjinueshëm po kthehet në realitetin e ri gjeopolitik të kontinentit: liderët europianë po thurin në fshehtësi plane se si të mbrohen pa mbështetjen e Shteteve të Bashkuara.
Sipas një analize të detajuar të prestigjiozes The Economist, e publikuar këtë javë, frika nga tërheqja e mbrojtjes amerikane ka detyruar kryeqytetet kryesore europiane të nisin përgatitjet për një “NATO Europiane”.
Ky zhvillim vjen si pasojë e lëvizjeve të fundit të Presidentit Donald Trump, i cili jo vetëm që ka shfaqur dyshime të hapura mbi nenin 5 të aleancës, por ka nisur reduktimin e kontingjentit ushtarak në Europë, duke tërhequr tashmë mbi 5,000 trupa nga Gjermania.
Të gjendur nën presionin e krizave të reja diplomatike—si ajo e Grenlandës dhe tensionet për Iranin—liderët europianë kanë kuptuar se Uashingtoni nuk mund të shihet më si një partner i palëkundur.
“NATO Europiane” dhe bërthama e re në Lindje
Plani sekret nuk synon krijimin e një aleance të re paralele që do të rivalizonte NATO-n, por marrjen në dorë të strukturave ekzistuese komanduese nga vetë europianët.
Qëllimi është që kapacitetet dhe postet kyçe ushtarake të kontrolluara nga SHBA të zëvendësohen gradualisht me ato vendase.
Sipas The Economist, bërthama e këtij plani po formohet në Europën Veriore dhe Lindore. Shtetet Balltike, vendet Nordike dhe Polonia, të cilat ndajnë të njëjtën ndjesi rreziku të drejtpërdrejtë nga Rusia, po koordinohen më ngushtë se kurrë përmes strukturave si JEF (Joint Expeditionary Force), për të shërbyer si qendra e re parandaluese e kontinentit.
Kthesa historike e Gjermanisë
Një nga pikat më kritike të këtij ndryshimi strategjik është pozicioni i Berlinit. Për dekada me radhë, Gjermania ka kundërshtuar idenë e Francës për “autonomi strategjike” europiane, duke preferuar të qëndrojë e sigurt nën mburojën bërthamore të SHBA-së.
Megjithatë, nën udhëheqjen e Kancelarit të ri Friedrich Merz, Gjermania ka bërë një kthesë 180 gradësh. Berlini zyrtar tani po mbështet hapur përgatitjet që Europa të ecë mbi këmbët e veta në rrafshin ushtarak.
Përplasjet e fshehta në Bruksel dhe “verbëria” e Mark Rutte
Raporti zbulon se ky proces po shoqërohet me përplasje të forta brenda zyrave të NATO-s në Bruksel. Artikulli kritikon ashpër Sekretarin e Përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, duke e akuzuar atë për një “verbëri të qëllimshme”.
Rutte po këmbëngul publikisht se Uashingtoni mbetet plotësisht i përkushtuar ndaj aleancës, me synimin për të mos irrituar Shtëpinë e Bardhë.
Madje, raportohet se Rutte ka ndaluar zyrtarisht çdo diskutim apo përgatitje formale për një “Plan B” brenda selisë së NATO-s, nga frika se kjo do të përshpejtonte largimin e amerikanëve.
Për këtë arsye, i gjithë planifikimi po zhvillohet në rrugë informale: përmes bisedave private, darkave të punës dhe takimeve sekrete dypalëshe mes kapitaleve kryesore europiane.
Emergjenca e vitit 2027
Mesazhi i analizës është i qartë: ndërtimi i një sistemi mbrojtës pa lidershipin e SHBA-së do të jetë jashtëzakonisht i kushtueshëm, i ndërlikuar dhe i dhimbshëm për buxhetet europiane, por mosveprimi është shumë më i rrezikshëm.
Nga viti 2027 e tutje, SHBA parashihet të sigurojë vetëm 50% të fuqisë luftarake të NATO-s në Europë.
Për këtë arsye, “europianizimi” i mbrojtjes nuk konsiderohet më një zgjedhje politike, por një emergjencë kombëtare për mbijetesën e kontinentit.
